Vragen en antwoorden over boeken en piraterij

Op verjaardagen, borrels, social media of bij de koffieautomaat op werk hoor je een hoop argumenten voor piraterij, waar je niet altijd een pasklaar weerwoord voor hebt. We helpen je een handje met de paar van de meest voorkomende vragen en een goed antwoorden.

Een papieren boek leen je toch ook uit?

Jazeker, maar niet honderd mensen tegelijk. En ook niet terwijl je het boek zelf nog aan het lezen bent. Je bent er zuinig op, en je zou een boek dat niet van jou is ook niet snel aan iemand anders uitlenen. Of aan iemand die je niet persoonlijk kent.

Ik lees nou eenmaal heel veel en heb geen geld om al die boeken te kopen.

Daarvoor bestaan bibliotheken. Die heb je tegenwoordig ook digitaal: www.bibliotheek.nl. Er komen steeds meer e-books in beschikbaar.

Maar als ik een boek leen in de bibliotheek dan krijgt een schrijver daar toch ook niets van?

Jawel, zowel de schrijver als de uitgever krijgt jaarlijks een bedrag uitgekeerd van Stichting Lira, ‘leenrecht’ genoemd. Hoe vaker jouw boek is uitgeleend, hoe hoger dat bedrag. Schrijvers kijken reikhalzend uit naar dit jaarlijkse honorarium. Bovendien moeten bibliotheken de boeken fysiek aanschaffen voor zij ze kunnen uitlenen. Daar ontvangt de schrijver uiteraard ook gewoon royalty’s.

Maar boeken zijn zo duur…

Uit eten is dat ook. En uitgaan. Vakantie. Brandstof voor je auto. Of een festival. Naar de bioscoop gaan kost bijna een tientje en dan sta je anderhalf uur later weer buiten. Met een boek ben je langer zoet.

De uitgevers verdienen te veel aan een boek.

Veel mensen zien een e-book ‘maar’ als een bestandje, maar voor dat bestandje zijn veel meer gezinnen afhankelijk dan je verwacht. Niet alleen de schrijver zelf en uitgevers, maar ook zetters, correctoren, vormgevers, vertalers, persklaarmakers -veelal zzp’ers die onzichtbaar zijn voor de lezer en het momenteel erg moeilijk hebben.

Bestsellerschrijvers verdienen al genoeg, toch?

Het geld dat uitgevers verdienen aan bestsellers wordt goed besteed. Van de winst op deze boeken kunnen uitgevers debutanten een kans geven, hen begeleiden en promoten. Ook kunnen ze boeken uitgeven die niet commercieel zijn en waar een kleiner publiek voor bestaat, maar die wel heel waardevol zijn, zoals dichtbundels. Hierdoor blijft gevarieerd aanbod aan boeken bestaan.

Maar ik lees lang niet alle boeken die ik download.

De meeste mensen hebben lang niet alle boeken gelezen die in hun kast staan. Ze zijn ooit gekocht, of ze zijn cadeau gegeven. Mensen van wie bekend is dat ze duizenden boeken op hun e-reader hebben staan, zijn voorzien. Ze kopen zelf geen boeken meer, hun vrienden met e-readers kopen geen boeken meer en er worden ook geen boeken meer cadeau gegeven. De markt voor e-books slaat zo dus dood. En dat is zonde.

Maar iedereen geeft e-books aan elkaar door!

Ja, dat maakt het des te erger. Daardoor is het probleem zo onbeheersbaar! En bovendien: als iedereen in de sloot sprint, doe jij het dan ook?

De postkoets moest ook wijken voor de trein, de tijden veranderen nou eenmaal.

Verandering is niet altijd vooruitgang. Van de opbrengst van bestsellers hebben uitgevers jonge, nieuwe schrijvers steeds een kans kunnen geven. En durven ze ook eens een risico te nemen door een bijzonder boek uit het buitenland te laten vertalen, waar de vertaler ook weer voor wordt betaald. Wat je nu ziet gebeuren is dat uitgevers, om simpelweg te kunnen blijven bestaan, vaker willen leveren ‘wat de markt vraagt’. In de afgelopen jaren hebben schrijvers met een kleiner publiek al te horen gekregen dat er niet meer in hun werk wordt geïnvesteerd. Contracten worden ontbonden of niet meer aangegaan. Het gevolg is dat er minder diversiteit komt in het aanbod, ten gunste van formuleschrijvers die snel kunnen schrijven wat de lezer vraagt – alleen zij kunnen straks nog hun kop boven water houden. Geen goed vooruitzicht. Saai ook!