Nieuws

Optimisme en daadkracht bij ‘Schrijven uit alle macht’

28 januari 2019

Door Wijbrand Schaap
Het is goed dat we regelmatig aandacht besteden aan alles wat beter kan. Waar kun je je recht halen, welke trucs halen opdrachtgevers uit, en waar probeert de NPO je een oor aan te naaien? Met al die aandacht voor wat er fout gaat en kan gaan, zou je bijna vergeten dat we toch allemaal ons werk doen omdat we het willen, ook al kunnen we soms niet anders. Tijd om eens te kijken wat er allemaal goed gaat, en vooral: wat we van elkaar kunnen leren. Herkenning, daar ging het om op vrijdag 18 januari 2019 in Boom Chicago bij de middag ‘Schrijven uit alle macht’. Hier stond de positieve insteek centraal: wat kunnen letterkundigen leren van scenarioschrijvers, en hoeveel kan een freelance journalist herkennen in het werkklimaat van de educatieve auteur of de boekvertaler?

Warm
Hadassah de Boer was opgetrommeld om de middag in goede banen te leiden. Ondanks de soms wat haperende techniek en zelfs zonder dat de verwarming in het theater aan de Amsterdamse Rozengracht het deed, bracht ze warmte en optimisme mee. Ze was ook nog eens perfect voorbereid, waardoor ze met haar ter zake doende vragen de gesprekken en presentaties levendig hield. Zo konden de verschillende vertegenwoordigers van de afdelingen van de Auteursbond kort hun statement maken, waarna in een kort panelgesprek de puntjes op de i konden worden gezet.
Wie dus een ouderwetse actiebijeenkomst had verwacht, kwam bedrogen uit. Al was het niet alleen maar naïef optimisme wat de klok sloeg. ‘Uitgevers zijn alleen nog maar gericht op winstmaximalisatie, en niet meer bevlogen om mooie boeken te maken’, klonk het bij de eerste pitches, ‘Jeugdboekenauteurs zijn slachtoffer van de sluiting van bibliotheken’ en ‘scenarioschrijvers zien geen cent van de opbrengst van heruitzending op streaming kanalen’.
Toch had de positieve toon de overhand. ‘Toneelschrijvers worden weer op waarde geschat in theaterland’, wist Willem de Vlam te melden. ‘Freelance journalisten beseffen niet half hoeveel macht ze hebben’, verklaarde Katja Keuchenius, en Tom van der Geugten vulde dat aan met: ‘Er is schreeuwend behoefte aan educatieve auteurs.’

Infotainment
Voor de wetenschappelijke inhoud was Mark Boukes ingevlogen. Hij is aan de UvA gepromoveerd op een onderzoek naar de rol van infotainment in de politieke meningsvorming, en vatte zijn bevindingen nog eens samen. Dat satirische shows als The Daily Show en in Nederland Zondag met Lubach de rol van de serieuze journalistiek hebben overgenomen, mag inmiddels geen nieuws meer heten. Dat de kijker van Zondag met Lubach minder kritisch tegenover zijn held staat dan de kijker van het NOS Journaal tegenover wat de nieuwslezer te melden heeft, kwam ook niet helemaal als een verrassing. Het advies dat Boukes de aanwezigen meegaf was om toch vooral ook lessen te leren van de verhoogde entertainmentwaarde van de moderne communicatoren.

Netflix
Dat de wereld veranderd is, en dat moderne auteurs daar steeds beter op in kunnen spelen bleek in de gesprekken daarna. Voor scenarioschrijvers en toneelschrijvers is de komst van ‘streaming’ een vloek en een zegen tegelijk. Toneelschrijver Willem de Vlam stelde dat het theater het moeilijker heeft dan ooit, omdat ‘er was niks goeds op tv’ geen argument meer is om de deur uit te gaan. De kwaliteit van het thuisamusement is van hoog niveau. Dat betekent dat de toneelschrijver andere verhalen moet gaan schrijven, verhalen die niet op netflix te zien zijn.
Daarin kreeg De Vlam bijval van scenarioschrijver Karin van der Meer, die constateerde dat de Nederlandse publieke omroep de streaming-boot gemist had. Om met Netflix te kunnen concurreren zou de Nederlandse omroep fors moeten investeren in kwaliteitsdrama, maar wat er nu gebeurde was te laat en te weinig. Zij voorziet echter een grote toekomst voor de podcast: goedkoop om te maken, en populair bij een steeds groter wordende groep luisteraars. Dat het nog lastig is om daar geld mee te verdienen, zoals een van de aanwezigen opmerkte, erkende ze, maar dat hoeft voor haar de investering niet te ontmoedigen.

Groningen
Het bingewatchen op Netflix brengt ook nieuwe uitdagingen met zich mee voor romanschijvers. Vertaler Toon Dohmen verwacht dat door de grote streaming-series als Breaking Bad en Game of Thrones een groter publiek geïnteresseerd raakt in complexe verhalen. Romanschrijvers zouden zich juist daarop moeten gaan richten. Dat die romans dan niet series over Gronings gasverdriet moeten opleveren, wist Karin van der Meer duidelijk te maken. Een plan in die richting, waar alle betrokkenen helemaal achter stonden, werd uiteindelijk door de zendercoördinator afgewezen op grond van het feit dat er onvoldoende publiek geïnteresseerd is in treurige verhalen over Groningen.
En als niets dan meer werkt, is er nog altijd de educatieve uitgeverij. Tom van der Geugten had nog meer goed nieuws te melden. Hij legde uit dat over twee jaar nieuwe kerndoelen worden geformuleerd voor het onderwijs. Dat betekent dat vrijwel alle schoolboeken moeten worden herzien. Er moeten nieuwe verhalen komen, dus is er werk in overvloed voor auteurs die zich op het onderwijs willen richten.

Policor
Een door Hadassah de Boer aangehaald heet hangijzer – politiek correct taalgebruik in vertalingen – werd vooral diplomatiek behandeld. Volgens Toon Dohmen is elke vertaling ook een bewerking en is het dus logisch dat het taalgebruik met de tijd verandert. Dat context allesbepalend is, legde Van der Geugten uit: als een personage politiek incorrect spreekt, moet je dat ook zo vertalen.
De dag werd met een pubquiz en een borrel afgesloten. Het bleef nog best lang prettig onrustig in het Rozentheater. De aanwezigen die ik sprak vonden allemaal dat met deze bijeenkomst een nieuwe toon voor de Auteursbond was gezet, en dat het snel tot een vervolg moest komen.

Foto’s: Inigo Garayo