Europese Literatuurprijs naar Max, Mischa & het Tet-offensief

De jury van de Europese Literatuurprijs 2018 kent de prijs toe aan de Noorse auteur Johan Harstad en zijn Nederlandse vertalers Edith Koenders en Paula Stevens voor de roman Max, Mischa & het Tet-offensief (Podium). Schrijver en vertalers ontvangen de prijs op woensdagavond 31 oktober op het Crossing Border Festival in Den Haag.

De Europese Literatuurprijs bekroont de beste hedendaagse Europese roman die vorig jaar in Nederlandse vertaling is verschenen. De vakjury bestond dit jaar uit voorzitter Anna Enquist, schrijver en recensent Kees ’t Hart, boekhandelaren Nienke Willemsen (Literaire Boekhandel Lijnmarkt, Utrecht) en Hein van Kemenade (Boekhandel Van Kemenade & Hollaers, Breda), en literair vertaler Saskia van der Lingen (ELP-laureaat 2017).

Max, Mischa & het Tet-offensief is het verhaal van Max Hansen, die in de jaren zeventig en tachtig opgroeit in het Noorse Stavanger, waar hij uiting geeft aan zijn fascinatie voor de Vietnam-oorlog door met zijn vriendjes het Tet-offensief – de onverwachte aanval van de Vietcong op de Amerikanen – na te spelen. Als tiener verhuist hij (noodgedwongen) met zijn vader naar Amerika, naar New York. Daar probeert hij zin te geven aan zijn nieuwe bestaan samen met zijn beste vriend Mordecai, zijn geliefde Mischa en zijn oom en Vietnam-veteraan Owen, alle drie net als Max ontheemde migranten.

“Een overrompelende roman,” aldus de jury, “die de lezer meesleurt in de achtbaan van de recente geschiedenis.” De vertalers hebben met deze duo-vertaling een tour de force geleverd, waarbij de vele verwijzingen van de auteur naar bestaande én fictieve kunstwerken, films en toneelstukken een bijzondere uitdaging vormden. Ook zijn de juryleden onder de indruk van de kernachtige, met gevoel voor humor geformuleerde zinnen die de essentie van het leven raken, zoals op de laatste pagina van het 1.232 pagina’s tellende boek: ‘Dat alles beweging is. Stilstand bestaat niet. Er bestaan alleen te veel woorden.’ De jury heeft met deze prijs een roman willen bekronen die zij bewondert om haar briljante stijl en veelomvattendheid, een roman waarin de ‘veelheid’ als stijlfiguur dient om de onvermijdelijke loop der dingen in het leven voelbaar te maken.

Johan Harstad (Stavanger, 1979) brak door met de cultroman Buzz Aldrin, waar ben je gebleven? Daarna verschenen Hässelby, Darlah en de verhalenbundel Ambulance. Paula Stevens verzorgde deze Harstad-vertalingen, en vertaalde werk van onder anderen Per Petterson, Roy Jacobsen, Lars Saabye Christensen, Åsne Seierstad en Karl Ove Knausgård. Edith Koenders vertaalde eerder Deense auteurs als Dorthe Nors, Hans Christian Andersen, Søren Kierkegaard, Peter Høeg en Erling Jepsen. Over de vertaling van de nu bekroonde roman schreven ze voor de website van Athenaeum en het Letterenfonds.

Voor leesclubs die de vertalers willen uitnodigen om de roman (dit jaar) te bespreken is er een mooi aanbod.

De Europese Literatuurprijs wordt op 31 oktober voor de achtste keer uitgereikt en bestaat uit een geldbedrag van € 10.000 voor de schrijver en € 5.000 voor de vertalers van het bekroonde boek. Vorig jaar ging de prijs naar Max Porter en vertaler Saskia van der Lingen voor Verdriet is het ding met veren. Eerder wonnen onder meer Sandro Veronesi en Rob Gerritsen, Jenny Erpenbeck en Elly Schippers, Julian Barnes en Ronald Vlek, en Marie Ndiaye en Jeanne Holierhoek.

De Europese Literatuurprijs is een initiatief van het Nederlands Letterenfonds, Academisch-cultureel centrum SPUI25, weekblad De Groene Amsterdammer en Athenaeum Boekhandel en wordt financieel mogelijk gemaakt door het Nederlands Letterenfonds, het Lira Fonds, de De Lancey & De La Hanty Foundation, en elf zelfstandig opererende boekhandels.

Etymologie voor Roos

Paasloo, 2018

Hi Roos,

Je kent me niet, maar ik weet heel veel van jou, allemaal van je moeder. Nu je al bijna kunt schrijven, je gaat immers al gauw naar school, schrijf ik je maar eens om iets te vertellen over je naam.

Je heet Roos, dat is een leuke naam, een bloemennaam. Er zijn veel meer meisjesnamen die zo zijn, Iris, Margriet, Madelief. Maar ik vind Roos de mooiste. Dat vond Shakespeare ook al, hij vond in ieder geval dat ze lekker ruiken, want hij schreef: A rose by any other name would smell as sweet.

Weet je waar die naam vandaan komt. Hij komt uit het Latijn (rosa) via het Frans (rose). De Romeinen die Latijn spraken hadden het woord ook zelf niet uitgevonden, zij hadden het weer geleend van het Grieks (rhodon). Dat zit dan weer in Rhododendron. Daarvoor weten wij het niet, wel zijn er veel woorden in andere talen die er een beetje op lijken.

Er zijn veel verschillende versies van je naam, Roosje, Rosa, Rosina, Ros (ja, die ook). Maar er zijn er ook die er op lijken, zoals Rosalinda. In het Spaans betekent dat gewoon: mooie roos, maar eigenlijk is het een Germaanse naam, die beroemde slang of glanzend paard betekent. Wees maar blij dat jij geen ‘beroemde slang’ heet.

Je bent niet in je eentje met die naam. Er zijn in Nederland 9300 vrouwen, die als eerste naam Roos hebben en in 2017 kregen 378 baby’tjes de naam Roos, lang niet zoveel al Emma, die zijn er nu zoveel, dat als de juffrouw in de klas roept: Emma, dat dan 10 meisjes hun hand opsteken.

Weet je Roos, als jij groot bent, ga je het misschien ook leuk vinden om op te zoeken waar woorden vandaan komen. Dat heet ‘etymologie’. Maar eerst moet je maar gewoon Roos zijn en lekken spelen. En naar school gaan natuurlijk, zodat je Roos kan schrijven.

Tot later, Roos,

Max Gras

“Buschauffeurs zouden allang hebben gestaakt”

Aldus Maria Vlaar, voorzitter van de Auteursbond, in het Volkskrant-artikel van 4 augustus jl. over de vraag of schrijvers in Nederland nog wel kunnen leven van de pen. Conclusie van het artikel: de inkomsten van schrijvers zijn de laatste jaren steeds meer onder druk komen te staan, waardoor het vandaag de dag voor het gros van de schrijvers onmogelijk is ervan te leven. “Vrijwel niemand kan meer in stilte op een zolderkamertje zitten schrijven, zoals het romantische beeld wil, iedereen moet er werk naast doen.”

Lees meer >

OPROEP TOT OLEG SENTSOV DAG!

Genoeg is genoeg: laten we niet kijken hoe Oleg Sentsov sterft – laten we dinsdag 14 augustus uitroepen tot OLEG SENTSOV DAG!

Ten noorden van de poolcirkel, in Ruslands gevangeniskolonie nummer 8 in Labytnangi, lijdt een man honger omdat de politiek faalt. De Oekraïense filmmaker Oleg Sentsov, die betrokken was bij de ondersteuning van de protesten van Euro Maidan in Kiev en die zich heeft verzet tegen de inlijving van de Krim door Rusland, is al meer dan 90 dagen in hongerstaking.
Zijn advocaat Dmitry Dinze meldt dat Oleg Sentsov tijdens zijn hongerstaking, die hij op 14 mei begon, inmiddels 30 kilo is kwijtgeraakt, dat hij aan bloedarmoede lijdt en een trage hartslag heeft.
Sentsov’s neef Natalya Kaplan zegt: “De situatie is niet zomaar ernstig, de situatie is catastrofaal.”
Drie maanden van protest van de internationale culturele wereld tegen de behandeling van Oleg Sentsov zijn zonder resultaat voorbij gegaan. Drie maanden van talrijke oproepen op alle niveaus aan president Poetin en de Russische autoriteiten om Oleg Sentsov vrij te laten, bleven zonder resultaat. De stemmen van duizenden mensen op straat in meer dan 30 landen bleven ongehoord.
Wat moet er nog meer gebeuren voordat de machthebbers eindelijk hun menselijke gezicht laten zien?

Vandaag is het 3 maanden geleden dat filmmaker Oleg Sentsov in hongerstaking ging. Bij deze doen wij op u een beroep u in te zetten voor zijn vrijlating. Of het een gedrukt artikel, een online-tekst, een tweet of een e-mail aan de Russische Ambassade betreft, laten we ervoor zorgen dat 14 augustus bekend wordt als de dag van Oleg Sentsov.
Voel u vrij om onderstaande tekst te gebruiken, deze aan te passen of uw eigen tekst te maken. Ook om bijgevoegde afbeelding te gebruiken. Of deel de link naar zijn debuutfilm Gaamer (2012) op streaming IFFR Unleashed*. De opbrengsten hiervan komen volledig ten goede aan Sentsovs zaak.
Hartelijk dank en met vriendelijke groet, tekent,
het bestuur van de European Film Academy

Media over de hele wereld, staatshoofden, leden van nationale parlementen en van het Europees Parlement, burgers – dinsdag 14 augustus zullen zij zich samen wenden tot president Poetin met een oproep tot menselijkheid: Toon genade, laat Oleg Sentsov vrij!

Berlijn, 13 augustus 2018
……………

Join us on Facebook
Twitter: @EuroFilmAwards
Instagram: eurofilmawards
YouTube: European Film Awards
#efa2018

Voor meer informatie kunt u contact opnemen met:

MVSP Publiciteit
Monique van Schendelen
E-mail: monique@mvsp.nl | Tel: +31 (0)653 697 606

IFFR Unleashed
International Film Festival Rotterdam | Jenny Canters
E-mail: j.canters@iffr.com | tel: +31 (0)108909017

*Meer informatie over Sentsovs debuutfilm Gaamer (2012) op IFFR Unleashed:
https://mailchi.mp/iffr/dag-50-sentsovs-hongerstaking?e=578dd575aa
Link naar de film op IFFR Unleashed: https://www.iffrunleashed.com/film/gaamer

EUROPEAN FILM ACADEMY e.V.
Pascal Edelmann
Head of Press & PR
Kurfürstendamm 225, 10719 Berlijn, DUITSLAND
Tel: +49 (0)30 887 1670

 

 

 

 

 

 

 

Filmmakers winnen zaak en krijgen hogere royaltyvergoeding

De regisseur en scenarioschrijver van de film Soof zijn door de Geschillencommissie Auteurscontractenrecht in het gelijk gesteld in de zaak die zij aanspanden tegen de producent van de film over een aanvullende royaltyvergoeding vanwege het grote succes van de film. Soof haalde bijna 8 miljoen op aan kaartverkoop.

Op grond van art. 25d Auteurswet (‘bestsellerbepaling’) hebben makers recht op een aanvullende vergoeding, wanneer de reeds overeengekomen vergoeding een ernstige onevenredigheid vertoont in verhouding tot de exploitatie-opbrengst. Dat was hier het geval. Waar de producenten 50% ontvingen van (een deel van) de exploitatie-opbrengst, ontvingen regisseur en scenarioschrijver 7% resp. 5%. Volgens de Geschillencommissie is dat een ernstige onevenredigheid, nu vaststaat dat beide makers “een essentiële bijdrage hebben geleverd aan het succes van de film”.

Het beroep op de bestsellerbepaling slaagt dus. Een aanvulling van de royaltyvergoeding met 5% wordt redelijk geacht. Producenten zijn nu gehouden deze te betalen aan regisseur en scenarioschrijver.

Wat betekent dit voor de praktijk van makers?

Dit is de allereerste uitspraak van de Geschillencommissie. Tegen een achtergrond van makers die zeer terughoudend zijn om naar de commissie te stappen (kan niet anoniem, dus wat zijn de gevolgen voor je reputatie en je eigen praktijk?), en het leeuwendeel van de exploitanten dat niet bereid is zich bij de commissie aan te sluiten, is het belangrijk dat de commissie met deze uitspraak makers een steun in de rug geeft.

Uiteraard is het niet zo dat vanaf nu elke maker standaard 10-12% royaltyvergoeding kan eisen, als sprake is van een bestseller. Elk werk is anders, elke bijdrage van de maker daaraan is anders, elk budget en elke exploitatie-opbrengst zijn anders etc. Altijd dient een vergelijking gemaakt te worden tussen de opbrengst en de daartegenoverstaande vergoeding aan de maker, en tussen de prestaties die maker en exploitant hebben verricht. Dat is maatwerk.

Deze zaak ging over een film. Maar de bestsellerbepaling geldt voor elke maker, die een overeenkomst heeft gesloten om zijn/haar werk door een wederpartij te laten exploiteren. Dus ook schrijvers en vertalers van kinderboeken, schoolboeken, romans, essays en losse artikelen kunnen zich hierop beroepen.

De Auteursbond blijft deze zaak op de voet volgen, en zal haar leden hierover informeren.

 

Lees hier de uitspraak van de Geschillencommissie.

Lees hier de eigen uitleg van de regisseur over de kwestie.

Geld voor onderzoek en onderzoeksplannen

Mooi journalistiek idee, maar geen ruimte in de agenda om het volledig op eigen risico uit te werken? De nieuwe regeling voor steun aan onderzoeksjournalistiek kan sinds kort ook researchbudget beschikbaar stellen. De sectie Freelance Journalisten van de Auteursbond is verheugd over deze uitbreiding van de mogelijkheden om zelfstandige journalisten te ondersteunen bij hun werk. De maximale researchsubsidie van 3.500 euro kan precies de aanmoediging zijn om een interessante productie over de drempel te helpen. Denk daarbij zeker ook aan regionale en lokale onderzoeken. Voor dat werkterrein is een deel van het budget nadrukkelijk gereserveerd.

Het subsidiegeld komt uit de 5 miljoen die het regeerakkoord beschikbaar heeft gesteld voor onderzoeksjournalistiek. Het Fonds Bijzondere Journalistieke projecten is een van de organisaties die het geld gaat verdelen. Bij Fonds BJP is projectleider Henk Bas aangesteld om de regeling uit te voeren. Hij is bereikbaar voor iedereen die een aanvraag in wil dienen, en adviseert om altijd vooroverleg te houden. Contact leggen kan per mail en telefonisch: +31 6 12 99 05 77

Onderzoeksjournalistiek is voor freelancers riskant terrein: er gaat veel tijd in zitten en het resultaat is onzeker. De ondersteuning van research moet dat risico verminderen. Het fonds beseft dat de uitkomst van de research in sommige gevallen kan zijn dat er toch geen publicatie tot stand komt. Aanvragen om ondersteuning van research moeten wel laten zien dat er aanleiding is om het onderzoek te beginnen. Ze worden onder andere getoetst aan de definitie van onderzoeksjournalistiek zoals die geldt bij de VVOJ, de Vlaams-Nederlandse Vereniging van Onderzoeksjournalisten.

Net zoals bij de bestaande regeling van Fonds BJP moet de aanvrager een intentieverklaring hebben van een medium dat interesse heeft om het eindresultaat te publiceren. De beoordeling gebeurt door een commissie van het bestuur van het fonds, aangevuld met adviseurs uit de praktijk. De steunregeling voor onderzoeksjournalistiek subsidieert niet alleen tekst maar ook beeld, geluid en multimediale producties, of combinaties daarvan.

Heb je nu al een idee, dan kun je het in de eerste aanvraagronde indienen tot 27 augustus. De volgende deadline is 29 oktober.

12 workshops op de dag van de Educatieve Auteur

Op de Dag van de Educatieve Auteur kunnen deelnemers meedoen aan twaalf  uiteenlopende workshops over de inhoudelijke, creatieve en praktische kanten van het maken van lesmateriaal. Het doel van de workshops is om educatieve auteurs en leraren die hun eigen lessen ontwikkelen nieuwe vaardigheden, aanpakken en inzichten te geven.

De bezoekers van de Dag van de Educatieve Auteur kunnen zich onder andere verdiepen in het combineren van beeld en tekst, het ontwikkelen van digitaal lesmateriaal en het zichtbaar maken van leerprocessen. Daarnaast is er gelegenheid om meer kennis op te doen van de zakelijke kant van het vak, om collega-auteurs te ontmoeten en nog veel meer.

De Dag van de Educatieve Auteur is een initiatief van de sectie Educatieve Auteurs van de Auteursbond. Goed onderwijs kan niet zonder goed lesmateriaal. Tijdens deze conferentie worden de makers van lesmateriaal in het zonnetje gezet en krijgen ze de kans om te leren en te ontmoeten.

De tweede Dag van de Educatieve Auteur vindt plaats op zaterdag 10 november in de Observant in Amersfoort van 09.30 tot 16.00. Naast de workshops is er de lezing van schrijver-filosoof Bas Haring, een optreden van theatergroep De Gasten en de uitreiking van de Educatieve Parel, een prijs voor de beste les van 2018 over het thema burgerschap.

Lees meer op www.dagvandeeducatieveauteur.nl

Auteursbond en NVJ presenteren ‘ZZP cursusaanbod 50% korting’

 

De Auteursbond en de NVJ bieden gezamenlijk trainingen aan met 50% korting. Schrijvers, vertalers, journalisten en mediaprofessionals kunnen profiteren van dit nieuwe samenwerkingsproject, genaamd ZZP cursusaanbod 50% korting.

 

Een lidmaatschap bij de Auteursbond of de NVJ is niet vereist om gebruik te maken van de korting; ook niet-leden die geregistreerd zijn bij de KvK, komen ervoor in aanmerking.

 

Er worden trainingen aangeboden om als zelfstandige je tijd te efficiënter managen, je online identiteit te versterken of je eigen werk beter te presenteren. En er zijn nog veel meer mogelijkheden in het groeiende aanbod.

Klik hier om naar de informatiepagina van ZZP cursusaanbod 50% korting te gaan >

 

ZZP cursusaanbod 50% korting wordt mogelijk gemaakt door auteursrechtorganisatie LIRA, die reprorechtgelden op deze manier wil laten terugstromen naar freelancers in de media, en wordt zo financieel toegankelijker gemaakt. Dit geld moet ten goede komen aan ondernemerschap, werk en inhoud.

 

Het project werd voor het eerst aangekondigd op 23 juni jl., tijdens het Freelancersfestival 2018, en zal drie jaar duren. Houd de websites van de Auteursbond en de NVJ in de gaten.

 

“Ik vind het belangrijk om mensen echt met elkaar in gesprek te laten gaan”

Sinds 1 juni is Iris Roelands werkzaam als jurist bij de Auteursbond. Een goede aanleiding voor een nadere kennismaking.

De afgelopen 20 jaar heeft Iris brede ervaring opgebouwd als bedrijfsjurist, advocaat en zelfstandig ondernemer in de mediasector. Haar expertise ligt op het gebied van auteursrecht en mediarecht. Binnen de Auteursbond gaat ze zich met name bezig houden met juridische kwesties die de AV-sector raken.

“Ligt mijn netwerk nu nog voornamelijk aan de exploitanten-kant, mijn persoonlijke affiniteit gaat meer uit naar de makers. Omdat ik begrijp hoe aan de exploitanten-kant wordt gedacht en gehandeld, hoop ik de schrijvers van de Auteursbond nog beter bij te kunnen staan.”

Wat is belangrijk voor schrijvers om te weten over hun rechten?

“Het mooie van ons auteursrecht vind ik dat het ontstaat, terwijl je schrijft. Is je verhaal af, dan hoef je niet naar een notaris of andere jurist om je rechten veilig te stellen. Jij hebt het verhaal geschreven, en daarom heb jij het volle auteursrecht. Alleen schrijven de meeste schrijvers omdat ze willen worden gehoord, en dus zullen ze op zoek gaan naar een partij die hun verhaal wil exploiteren. En dan wordt het spannend, want dan gaat er onderhandeld worden over je auteursrecht. Het is niet zozeer ingewikkeld, maar wel spannend en belangrijk.”

Zijn schrijvers te bescheiden?

“Dat denk ik wel. En ik snap wel waar dat vandaan komt. Als je iets hebt gemaakt waar je veel van jezelf in hebt gestopt, je bent trots op het resultaat, maar je weet nog niet goed hoe je ermee naar buiten gaat treden, dan ben je kwetsbaar. Exploitanten cirkelen om je heen en je bent misschien al lang blij met die toezegging dat je werk binnenkort uitgegeven zal worden. Op zo’n moment ben je eerder afwachtend dan dat je de mouwen opstroopt voor een contractonderhandeling.”

Wat moet er worden verbeterd?

“Ik kan nu wel heel hard roepen dat we de barricaden op moeten voor een betere inkomenspositie, maar ik kijk en denk graag breder. Er is naar mijn mening iets mis met hoe we in ons land diverse soorten van werk waarderen. En dan bedoel ik niet de financiële beloning van werk, maar veel meer de maatschappelijke, menselijke waardering. Heel veel werk nemen we voor lief, waardoor we denken dat het bijna gratis is. We kijken niet meer goed naar de mens achter het werk: de leerkracht op school, de verpleegkundige aan het bed en ook de schrijver van het verhaal.”

Wat drijft jou?

“Ik word niet gehinderd door een gebrek aan idealisme en rechtvaardigheid, en vind het belangrijk om mensen echt met elkaar in gesprek te laten gaan. Misschien ben ik daarom wel jurist geworden. Al is het soms ook best irritant, want niet iedereen wil altijd de strijdbijl begraven.”

Bas Haring hoofdspreker op Dag van de Educatieve Auteur

Schrijver en filosoof Bas Haring is hoofdspreker op de Dag van de Educatieve Auteur. Haring wordt uitgedaagd een beschouwing te geven over de rol van educatieve auteurs, die het ‘Kwartje moeten doen laten vallen’. Een van de vragen hierbij is: Hoe breng je leerstof op een heldere en inspirerende wijze over?

De Dag van de Educatieve Auteur, een bijeenkomst voor iedereen die betrokken is bij het ontwikkelen van lesmateriaal, vindt plaats op 10 november a.s. in Amersfoort. Bas Haring is tevens informaticus en bijzonder hoogleraar op de leerstoel “publiek begrip van wetenschap” aan de Universiteit van Leiden. Daarnaast schreef hij acht populair wetenschappelijke boeken over uiteenlopende onderwerpen zoals technologie, evolutie en economie. Verder schrijft hij columns voor onder meer de Volkskrant en diverse tijdschriften.

Naast de key note speech van Haring zijn er op de Dag van de Educatieve Auteur workshops, optredens en is er de uitreiking van de Educatieve Parel, een prijs voor het beste lesmateriaal. Het thema van de Educatieve Parel in 2018 is “Burgerschap past in elke les.” De organisatie van de Dag van de Educatieve Auteur is in handen van de Auteursbond, sectie Educatieve Auteurs.

Aanmelden voor de Dag van de Educatieve Auteur is mogelijk via www.dagvandeeducatieveauteur.nl.

Beeld: Heidi de Gier