Schrijvers vragen aandacht voor auteursrechten

23 april is de Internationale Dag van het Boek en de Auteursrechten. Om de aandacht te vestigen op auteursrechten, rechten die van levensbelang zijn voor álle schrijvers, werd in opdracht van de Auteursbond een filmpje gemaakt met in de hoofdrollen Mano Bouzamour en Franca Treur.

Tijdens een vrolijke fietstocht door Amsterdam ontmoeten ze Kluun, Maria Goos, Isa Hoes en Hanna Bervoets en doen ze een bijzondere ontdekking. ‘Auteursrechten krijg je niet cadeau,’ luidt de clou. Het script van de film, waarin volop wordt verwezen naar hoogtepunten uit de Nederlandse cinema en literatuur, werd geschreven door Karin van der Meer en de regie was in handen van Pieter Bart Korthuis.

Legaal aanbod

Auteursrecht staat wereldwijd onder druk. Door digitalisering, illegale verspreiding van content en onduidelijke regelgeving lopen schrijvers en vertalers inkomen mis. Voor steeds meer auteurs wordt het moeilijker om te leven van hun werk. Als beroepsvereniging lobbyt de Auteursbond voor eerlijke vergoedingen, betere wetgeving en duidelijke afspraken met exploitanten. De Auteursbond roept ook consumenten op om te kiezen voor een legaal aanbod. Vorig jaar verscheen hierover een ander spotje met o.a. Arthur Japin, Jessica Durlacher en Alma Mathijsen.

Wereldboekendag

De Internationale Dag van het Boek en de Auteursrechten, ook bekend als Wereldboekendag, is een evenement dat jaarlijks wordt gehouden door UNESCO ter promotie van het lezen en auteursrechten. 23 april is een symbolische datum in de literaire wereld, want in 1616 stierven op deze dag drie van de grootste schrijvers van hun tijd: Miguel Cervantes, William Shakespeare en Inca Garcilaso de la Vega.

Educatieve Parel voor het beste lesmateriaal

Op de Dag van de Educatieve Auteur op 11 november wordt voor het eerst de Educatieve Parel uitgereikt. Deze prijs is bestemd voor de auteur van de beste les over het thema ‘Wat is een feit’. Auteurs en ook docenten die zelf lesmateriaal ontwikkelen kunnen tot 22 september hun werk inzenden. De Educatieve Parel is een initiatief van de sectie Educatieve Auteurs van de Auteursbond, die hiermee het belang wil onderstrepen van goed lesmateriaal.

‘Goed onderwijs staat of valt met de man of vrouw voor de klas. Bij goed onderwijs hoort ook goed lesmateriaal,’ aldus Arend Pottjegort, voorzitter van de Educatieve Auteurs. ‘Deze wedstrijd wil voorbeelden laten zien van goede lessen: educatieve pareltjes. Daarmee zet de wedstrijd ook de makers in de schijnwerper: de educatieve auteurs. Zij maken daarmee goed onderwijs mogelijk.’

‘Wat is een feit’ is gekozen als thema voor deze eerste Educatieve Parel vanwege de actualiteit en brede maatschappelijke impact van deze vraag en omdat het aansluit bij tal van vakgebieden. Deelnemers kunnen dit thema heel breed oppakken, maar ook toepassen op hun eigen specifieke vakgebied, of dat nou maatschappijleer is of natuurkunde. Ook de keuze voor de doelgroep is vrij, van kleuterklas tot HBO.

Een deskundige jury oordeelt over de inzendingen. De maker van de beste les ontvangt een bedrag van € 1000,- en een oorkonde. De 2e en 3e prijswinnaar ontvangt respectievelijk €700,- en € 300,-. Bovendien zal bij een te publiceren versie een vermelding worden opgenomen dat dit een les is van “de beste educatieve auteur van Nederland 2017”.

Op de Dag van de Educatieve Auteur in Amersfoort wordt de educatieve auteur in het zonnetje gezet. Naast de uitreiking van de Educatieve Parel, zijn er inspirerende workshops en discussies en is er een keynote speech van Paul Kirschner, hoogleraar Onderwijspsychologie.

Lees meer over de Educatieve Parel.

Blijf op de hoogte van nieuws over de Educatieve Parel en/of Dag van de Educatieve Auteur.

Open brief Maria Vlaar: Streamingdiensten voor boeken

In het NRC Handelsblad van 22 februari en in de Volkskrant van 23 februari staat het nieuws dat uitgevers een deal hebben gesloten met Bol.com en Kobo (e-readers) voor een onbeperkt streamingmodel voor boeken: Kobo Plus. Voor een tientje per maand krijgt de lezer een all-you-can-eat toegang tot het werk van duizenden schrijvers en vertalers. Uitgever Toine Donk van Das Mag merkte het al eerder op: bij de online boekhandel Bol.com verdwijnt bijna de helft van wat de klant betaalt in de zak van Bol: “Daarmee krijgen zij per verkocht exemplaar vijf keer meer dan de persoon die het schreef. Best raar.” Inderdaad: best raar. Maar niet alleen boekhandels als Bol vinden het kennelijk normaal dat de auteur er zo weinig aan verdient, ook sommige uitgevers. Patrick Swart, bestuursvoorzitter van WPG, van uitgeverij De Bezige Bij dus, beweert in De Volkskrant dat het nieuwe streamingmodel wel “even wennen” zal zijn voor auteurs, omdat er “op een andere manier” voor hun werk betaald zal gaan worden.

Die “andere manier” betekent in veel gevallen: niet of veel te weinig. Sommige uitgevers hebben sommige schrijvers een specifiek aanbod gedaan hoe ook zij een graantje mee kunnen pikken van de nieuwe verdienmodellen, maar de meeste auteurs kregen dat niet. Die kregen een algemene rondzendbrief waarin vooral stond dat alles nog experimenteel was, lees: onbetaald. Of soms helemaal geen bericht van hun uitgever, zoals de auteurs van Overamstel, met wie Martijn Griffioen volgens NRC Handelsblad niet heeft overlegd: “Wij doen de exploitatie en onze auteurs vertrouwen daarop.” Het aantal auteurs dat een overeenkomst met hun uitgever over streaming heeft gesloten, is dus minimaal. En vertalers die net zo goed auteursrecht hebben op hun vertaling, vissen sowieso achter het net.

Het komt erop neer, dat in navolging van de film- en muziekindustrie en de journalistiek nu de internetbedrijven en uitgevers gezamenlijk een manier gevonden hebben om geld te verdienen zonder de auteurs van hun producten proportioneel mee te laten verdienen. Immers, ook scenarioschrijvers, liedjesschrijvers en journalisten krijgen vaak niets voor hun werk dat door de producenten aan internetbedrijven wordt verkocht. Of zoals uitgever Mizzi van der Pluijm van AtlasContact zegt: “Ik betwijfel of auteurs hier genoeg aan verdienen. Ik denk van niet.” Zij lijkt, met Toine Donk, het belang van de auteurs voorop te stellen.

Reken even mee: als er 100.000 mensen voor een tientje lid worden, dan is er 1 miljoen euro per maand te verdelen. Stel dat de helft van de leden daadwerkelijk iedere maand een boek online leest of downloadt. Mensen met een bibliotheekpas of een museumkaart gebruiken die immers ook niet iedere maand. Er verdwijnt in dat geval dus al 5 ton per maand in de zakken van Bol.com en Kobo. En dan zijn de reclame-inkomsten en de waarde van klantgegevens nog niet eens meegerekend. Alleen de auteurs van de boeken die werkelijk gelezen worden hebben recht op een percentage van de 5 ton die overblijft. Maar ook het gedeelte van de abonnementskosten die de lezer gaat betalen dat wél aan de uitgever wordt uitbetaald, wordt maar mondjesmaat doorgegeven aan de schrijvers van die 40.000 titels. Sommige auteurs krijgen gewoon niets, terwijl hun boek wel meedoet om zoveel mogelijk abonnees te werven. Auteurs krijgen dus gemiddeld bij de streamingdiensten fors minder dan bij de normale verkoop van hun boek.

Met de Auteursbond, die 1.500 auteurs vertegenwoordigt, onder wie veel schrijvers en vertalers van titels die nu worden aangeboden op Kobo Plus, is ondanks toezeggingen daarover geen overleg gevoerd over individuele voorwaarden en vergoedingen voor dit grootschalige gebruik van auteursrechtelijk beschermde werken.

De Auteursbond vindt dat de auteurs en de uitgevers zich niet tegen elkaar moeten laten uitspelen. Het liefst willen we met Lira en de uitgevers het gesprek aangaan over hoe de schrijvers en vertalers hun deel kunnen krijgen. Het nieuwe streamingmodel is geen verdienmodel voor de auteur, en ook nauwelijks voor de uitgever, maar vooral voor de internetboekhandel. De auteurs willen een grotere punt van de taart! Met Lira gaan we, zo hebben we afgelopen week afgesproken, een gezamenlijke strategie ontwikkelen om dit te bereiken.

Maria Vlaar, voorzitter Auteursbond

Van Deysselhuis
De Lairessestraat 125
1075 HH Amsterdam
+31 (0) 20 624 08 03
+31 (6) 51875309
bureau@auteursbond.nl
www.auteursbond.nl