10 tips voor Theaterauteurs

1. Modelcontract

Maak gebruik van het Modelcontract Schrijven Theatertekst. Wijs eventueel je onderhandelingspartner op het feit dat het contract tot stand is gekomen door afspraken tussen de Nederlandse Associatie voor Podiumkunsten (NAPK) en de Auteursbond.
Je hoeft niet per se de letterlijke tekst te gebruiken, je kunt het contract ook als uitgangspunt nemen (maar wijs om misverstanden te voorkomen je onderhandelingspartner dan wel op de punten waarop jouw versie van het modelcontract afwijkt).

2. Onderhandelen

Je hoeft je niet verplicht te voelen om meteen bij de eerste contractbespreking ‘ja’ te zeggen. Even bedenktijd vragen is niet onredelijk. Neem ook de theater-CAO eens door. Kijk bijvoorbeeld eens naar de systematiek van salarisverhoging naar ervaringsjaren en laat je daardoor inspireren bij onderhandelingen. Je zou kunnen vragen wat een productiedramaturg krijgt. Denk er daarbij aan dat een werknemer, zoals een productiedramaturg, de werkgever nog ongeveer 1/3 van het brutosalarisbedrag extra kost. Ook van belang: een werknemer geniet allerlei voordelen die je als zelfstandige niet hebt: pensioen, arbeidsongeschiktheidsverzekering, recht op WW en vakantiegeld.

3. Mentaal opladen

Bereid jezelf bij onderhandelingen niet alleen ‘cijfermatig’ voor, maar laad jezelf ook mentaal op.
Wees niet bang. Een producent is met je in onderhandeling, omdat hij met jou in zee wil. Juist in dit vak is de uitspraak ‘voor jou tien anderen’ maar zelden van toepassing. Een producent vraagt je op grond van je vakmanschap zal je de volgende keer echt niet mijden om jouw scherpe onderhandelen. Er is vaak meer speelruimte dan je denkt.

4. Uw tarief

Het is verstandig om bij het bepalen van je tarief in gedachten te houden dat jij als ondernemer de uren die je aan je bedrijfsvoering besteedt, hoort te verrekenen in je tarief. Dat doen de loodgieter en de huisschilder ook.  Dus het doen van je administratie, maar ook je intellectuele stimulering en verdieping.

5. Gangbare tarieven

Het is raar maar waar: als het gaat om tarieven voor theaterauteurs (en anderen evengoed) krijgen we opeens te maken met de Nederlandse Mededingingsautoriteit, die ons als ondernemers beschouwt die geen prijsafspraken mogen maken. De NMa is hiermee strikter dan mededingingsautoriteiten in de ons omringende landen, waar soms wettelijke, soms beleidsmatige uitzonderingen voor schrijvers zijn gecreëerd. De ACM heeft in 2019 een nieuwe leidraad voor zelfstandigen uitgebracht, maar deze biedt weinig ruimte en veel onduidelijkheden. Voor nu kunnen wij slechts constateren wat in het verleden, in 2012, de gangbare tarieven zijn geweest. Het gaat hier om bedragen die zijn afgeleid uit historische informatie en onderzoek. Het staat de schrijver en het gezelschap uiteraard te allen tijde vrij om in onderhandeling tot een ander tarief te komen. Je vindt een samenvatting van de resultaten van dit onderzoek hier.

6. Opvoeringsrechten

Kijk uit als je al je opvoeringsrechten laat afkopen. Maak een rekensom. In het Modelcontract Schrijven Theatertekst is overeengekomen dat de rechten voor de eerste veertig voorstellingen in het honorarium verrekend zijn. Maar vaak wordt een langere serie gespeeld. Er kunnen verschillende grondslagen gehanteerd worden voor de vaststelling van het opvoeringsrecht. Een indicatie van wat een gangbaar minimumpercentage is, vind je hier.

7. Zelfstandigenaftrek en urencriterium

Als je gewoonlijk als zelfstandige werkt, moet je wel in de gaten houden dat je aan het urencriterium voor het ondernemerschap blijft voldoen. Werk je zoveel in dienstbetrekking dat het niet aannemelijk is dat je genoeg uren als zelfstandige hebt gewerkt, dan verlies je mogelijk je recht op zelfstandigenaftrek. Het urencriterium voor zelfstandigenaftrek is 1.225 uur per jaar. Dat zijn niet alleen uren die je al schrijvend doorbrengt, maar betreft alle tijd die je besteedt aan jouw onderneming (denk hierbij ook aan: administratie, research, voorstellingbezoek). Raadpleeg de website van de Belastingdienst voor meer informatie. Veel handige informatie over je ondernemerschap als kunstenaar is te vinden op de site van FNV KIEM.

8. Auteursrecht en dienstverband

In sommige gevallen kan het aantrekkelijk zijn niet als zelfstandige te opereren, maar je voor een project in dienst te laten nemen. Pas in dat geval op: als je het niet goed regelt, heeft je werkgever het auteursrecht over het stuk. Je kunt apart contractueel vastleggen dat de rechten jou toebehoren. Je kunt er ook voor kiezen je voor de bulk van het werk in dienst te laten nemen als dramaturg en voor een bescheiden honorarium het script te vervaardigen.

9. Advies

Als je twijfelt of een voorstel redelijk is, je je afvraagt of de bepalingen in jouw contract geen gekke dingen bevatten, of met andere juridische vragen zit, dan kan je altijd contact opnemen met de Auteursbond. Onze juristen kunnen je contract toetsen en je vanaf de zijlijn adviseren bij onderhandelingen. Stuur een mailtje naar jurist@auteursbond.nl.

10. Contractenbureau

Als je jezelf niet zo’n goede onderhandelaar vindt, overweeg dan je te laten vertegenwoordigen door het Contractenbureau. Dat kost geld, maar veel minder dan een agent. En bedenk dat je via het Contractenbureau wellicht een resultaat binnenhaalt dat je zelf nooit bereikt zou hebben. Het Contractenbureau is opgericht door Stichting LIRA en het Netwerk Scenarioschrijvers (beide geaffilieerd met de Auteursbond) en vertegenwoordigt ook toneelschrijvers.