Samen scenario’s vieren met de KHSP 2025
Hoe combineer je een eigen ‘touch’ met maatschappelijke urgentie? De genomineerden slaagden er allemaal in en vieren het vak samen dankzij een geheim Kees Holierhoek-pact.
De Felix Meritiszaal gonst 9 december 2025 zo dat het moderator Eva Koreman even kost om iedereen stil te krijgen. Dan trapt ze af met een speciaal warm welkom voor de twee dochters van de in 2023 overleden Kees Holierhoek. “Hij wordt ten zeerste gemist.”
Belangeloze inzet
Als eerste reikt Jacqueline Rogers, voorzitter van het Netwerk Scenarioschrijvers, de zilveren pen uit aan Franky Ribbens. De schrijver van Hollands Hoop, Penoza en Dirty Lines zet zich als ‘coole dude én secure dossiervreter’ bij Lira immers al ruim zes jaar belangeloos in voor de zichtbaarheid en positie van scenaristen. Mede dankzij zijn inzet in Video-on Demand-onderhandelingen verdienen schrijvers binnenkort geld aan al hun op deze platforms aangeboden werk, met terugwerkende kracht tot 2020. Dankbaar steekt Ribbens zijn pen in de lucht en roept anderen op om ook actief te worden in de keten van organisaties die scenaristen steunen.
Goede verhalen
Dan volgt een nadrukkelijk pósitief verhaal over de staat van de sector, zoals besteld, zegt Nico Molenaar. De scenarist en showrunner vertelt over de ups en downs in zijn carrière bij Vermist en Undercover, waarvan het idee ooit begon bij een krantenartikel. Molenaar vond een spionageverhaal op een camping een mooie combinatie, maar niemand wilde het kopen. Want was het nou een thriller? Een comedy? Of een romantisch verhaal? Gelukkig bleek Netflix net op zoek naar een Nederlandse serie die juist níet zo braaf binnen de hokjes paste. Molenaar tipt de zaal om vooral ambities uit te spreken. “Dan schilder je jezelf vast in de hoek en móet je het wel gaan waarmaken.”
Dat is moeilijker geworden nu er minder geld is, maar Molenaar heeft nog nooit iemand horen zeggen dat er te veel goede scenaristen zijn. Ondertussen is hij niet bang dat kunstmatige intelligentie banen gaat overnemen. Hij vertrouwt op de door Yuval Harari beschreven typische menselijkheid van verhalen verzinnen en daar samen in geloven. “Die menselijke cultuur gaat alleen maar groeien in tijden van AI. Algoritmes, data en efficiëntie hebben geen ziel. Goede verhalen wel.”
Onder de douche
De gouden pen voor de best bezochte bioscoopfilm gaat naar Cyril Guds, voor het scenario van Loverboy. Een behoorlijke prestatie voor een lowbudgetfilm, met een grote invloed aan keukentafels en in klaslokalen, zegt Tijs van Marle, vicevoorzitter van het Netwerk. Guds vertelt stralend dat hij is afgestudeerd als acteur en zichzelf heeft leren schrijven. Dat lukt hem trouwens het beste als hij op de grond zit onder de douche.
Te veel pepernoten
Na de pauze nodigt Koreman de genomineerden uit op het podium, te beginnen met Eva Crutzen – genomineerd voor Bodem. Crutzen draait op haar stoel heen en weer en begint – precies zoals haar hoofdpersonage uit Bodem zou doen – over haar te strakke pak omdat ze teveel pepernoten heeft gegeten. Ze stelt daarom voor om allebei een beetje – zo?- achterover te liggen. Koreman vraagt hoe Crutzen de rollen schrijven, regisseren en acteren combineert. Die houdt ze bewust gescheiden, ook al heeft ze zichzelf in Bodem 2 wel expres een grote dans toegeschreven. Nu schrijft ze trouwens even helemaal niets meer, want nadat Bodem 1 goed was ontvangen en ook Bodem 2 ‘gelukt’ is – aanhalingstekens in de lucht – is ze te bang om nog iets te doen. Dus gaat ze nog even door met pepernoten eten en bij de boom zitten. Misschien dat ze in januari alles weer durft. “Laat je dat imposter syndrome dan lekker achter in je thirties?” Vraagt Koreman. Nou nee, verzucht Crutzen. “Het lijkt er eerder op dat dat alleen maar erger wordt. Die dalen, maar gelukkig ook de pieken.”
Inlevingsvermogen
Hoe ongeremd Crutzen erbij zit, zo bedachtzaam betreden Roos Ouwehand en Paul Jan Cornelissen – genomineerd voor De Joodse Raad – het podium. Ze namen een behoorlijke verantwoordelijkheid op zich door over mensen te schrijven die echt geleefd hebben. Creatieve vertelvormen, zoals een terugblik van Verie op 85-jarige leeftijd of een zitting van de Joodse Raad als raamwerk, bleken al snel te ingewikkeld. Het verhaal moest juist helder verteld worden om snel duidelijk te maken waar het over ging. Zo kan drama iets toevoegen aan geschiedschrijving, vertelt Cornelissen, “omdat het ons inlevingsvermogen activeert, anders dan abstracte getallen.” Ook Ouwehand leerde daarvan. “Je komt iets te weten als je in de schoenen gaat staan van de mensen die er op dat moment waren.” Het mooiste compliment vond zij dat opperrabijn Binyamin Jacobs dankzij de serie meer begrip kreeg voor hoofdpersonage David Cohen.
Rimpeleffect
Als laatste is het woord aan Willem Bosch, genomineerd voor Een Van Ons. Zijn fascinatie met de moord op Marianne Vaatstra begon toen de dader gepakt werd op basis van DNA-onderzoek. Wat waren bijvoorbeeld de gedachten van de dader toen hij zijn DNA inleverde? Bosch schreef er een scenario over voor bewust géén whodunnit, want de dader wordt meteen onthuld. “Dus geen spannende politieserie, maar een serie over het rimpeleffect van iets dat jaren geleden is gebeurd. Dat blijft rondzingen in het dorp en in het hele land. Over het volksgericht daarna, de opkomst van Fortuyn en de tegenbeweging tegen AZC’s. Dát is het verhaal”. Die afstand tot het waargebeurde verhaal – inclusief veranderde namen en locaties – leidde wel tot ophef. Bosch is er nog niet over uit óf en hoe hij dat anders had willen doen.
Maatschappelijke urgentie
De jury rekent hem er in elk geval niet op af. Want Bosch wint de Kees Holierhoek Scenarioprijs 2025. Dat is onder meer vanwege de “dramatic irony: al die personages in hun volstrekte onwetendheid, terwijl wij ze zien leven en communiceren met de dader in hun midden.” Alle drie de genomineerde scenario’s blonken volgens de jury overigens uit in zowel een eigen touch als maatschappelijke urgentie.
Bosch neemt de prijs blij in ontvangst en vertelt over het Kees Holierhoek-pact dat hij stiekem heeft gesloten. Vanavond zal een deel van het prijzengeld meteen worden stukgeslagen in een restaurant met de andere genomineerden en hun vrienden. “Ik heb jullie vader nooit gekend”, wendt Bosch zich tot de dochters van Holierhoek, “maar naar wat ik hoor is het in zijn geest om op deze manier het vak en het leven te vieren.” Daar stemmen de dochters hartstochtelijk mee in.