Onderzoek: Schrijvers en vertalers verdienen nauwelijks aan luisterboeken
Schrijvers en vertalers ontvangen vaak slechts enkele centen per beluisterd boek en profiteren nauwelijks van de toenemende populariteit van luisterboeken. Dat blijkt uit nieuw onderzoek in opdracht van de Auteursbond en Stichting Lira onder bijna 700 auteurs. Wie wél een vergoeding ontvangt, kan door ondoorzichtige royalty-overzichten meestal niet nagaan waar dat bedrag op gebaseerd is. De Auteursbond en Stichting Lira pleiten daarom voor eerlijke vergoedingen en meer transparantie.
De markt voor luisterboeken groeit snel. Volgens KVB Boekwerk gebruikte een kwart van de Nederlanders in 2025 luisterboeken. Die groei staat in schril contrast met de lage vergoedingen voor auteurs; begin 2026 ontstond commotie toen Lieke Marsman bekend maakte dat zij slechts 8,5 cent overhield aan een volledig beluisterd boek. Nu blijkt dat dergelijke bedragen geen uitzonderingen zijn.
83 cent voor 66 uitleningen
Het onderzoek, uitgevoerd door Verian, bevestigt dat vergoedingen uitblijven of extreem laag zijn. Minder dan de helft van de ondervraagde schrijvers (45%) ontving over 2024 een vergoeding voor uitleningen via de online Bibliotheek; bij vertalers was dat slechts 15%. Wie wel betaald kreeg, ontving gemiddeld 39 cent per uitlening — de helft van de auteurs kreeg hooguit 25 cent. Een respondent reageert: ‘Wauw, ik wist dat het erg was, maar dit slaat alles. Ik krijg 83 cent voor 66 uitleningen.’
Bij commerciële abonnementsdiensten is het beeld nog schraler: slechts een kwart van de schrijvers (24%) en 6% van de vertalers ontving over 2024 een vergoeding. Hoevéél auteurs precies ontvangen, valt vaak niet eens vast te stellen: royalty-overzichten vermelden meestal één totaalbedrag onder een noemer als ‘abonnement luisterboeken’, zonder uitsplitsing per dienst. Auteurs die het wel konden achterhalen, noemen bedragen van enkele centen tot ruim tien cent per volledig beluisterd boek.
“Streamingdiensten hebben het verdienmodel van muzikanten grotendeels kapotgemaakt. Nu richten bedrijven als Spotify, Fluister en Storytel zich op luisterboeken, die er vrijwel gratis te streamen zijn. Dat zal schrijvers en vertalers hard raken: mensen luisteren meestal maar één keer naar een boek, waardoor auteurs nog minder aan de streaming van hun werk verdienen dan muzikanten.” – Anja Sicking, schrijver en sectiebestuurder van de Auteursbond
“Het gebrek aan transparantie plaatst schrijvers en vertalers in een kwetsbare positie. Dat zij zo weinig betaald krijgen in een groeiende markt, is ontluisterend. Van fooien kun je niet leven.” – Liesbet van Zoonen, voorzitter Auteursbond
Betere afspraken noodzakelijk
De uitkomsten van het onderzoek onderstrepen dat de positie van schrijvers en vertalers bij de exploitatie van luisterboeken versterkt moet worden. Veel auteurs zijn slecht geïnformeerd en weten niet dat hun boeken als luisterboek worden aangeboden. Dat moet veranderen, stellen de Auteursbond en Stichting Lira. Auteurs moeten weten waar hun werk wordt aangeboden, op welke afspraken dat gebruik berust en hoe hun vergoeding wordt berekend.
De Auteursbond en Stichting Lira blijven zich daarom inzetten voor eerlijke vergoedingen en betere transparantie rond luisterboeken. De onderzoeksresultaten vormen daarvoor een belangrijke basis.