Auteursbond, NVJ en Lira werken toe naar collectieve regeling voor AI-gebruik van werk van makers
Generatieve AI-systemen gebruiken op grote schaal creatief werk voor het trainen van taalmodellen. Daarom werken de Auteursbond, NVJ en Lira samen aan een collectieve aanpak waarmee schrijvers en vertalers meer zeggenschap krijgen over het gebruik van hun werk door AI en moet er toegewerkt worden naar een vergoeding. Tijdens een recente kennissessie van de samenwerkende belangenorganisaties werd duidelijk hoe groot de verontwaardiging is onder schrijvers en vertalers.
Meer dan zeshonderd meldingen
De zorgen leven breed. Toen de Auteursbond schrijvers en vertalers opriep om te controleren of hun werk voorkwam in de AI-dataset van Meta, kwamen er meer dan zeshonderd reacties binnen van auteurs, vertalers en journalisten. Volgens Michelle Mastenbroek, jurist bij Lira, kwam hieruit niet alleen frustratie naar voren, maar vooral een duidelijke vraag aan onze organisaties: “Gaan jullie dit oppakken?” Dat is precies wat er nu gebeurt. De Auteursbond, NVJ en Lira en trekken gezamenlijk op om de positie van schrijvende makers te versterken ten opzichte van Big Tech en AI-systemen.
Waarom is dit een probleem?
Voor veel freelancers voelt AI als iets groots waar je als individu weinig tegen kunt beginnen. Jouw werk is zonder toestemming gebruikt en vervolgens moet je concurreren met systemen die met jouw werk zijn getraind, maar waar je niet voor betaald hebt gekregen.
Het gaat daarbij niet alleen om een vergoeding. Ook speelt de principiële vraag over zeggenschap: willen makers eigenlijk wel dat hun werk wordt gebruikt om AI-systemen te trainen?
Verschillende makers gaven tijdens de kennissessie aan dat het hen er ook om gaat om iets fundamenteels menselijks te verdedigen. Schrijvers zijn denkende, creatieve wezens. De bestaande diversiteit aan stemmen moet behouden en beschermd worden.
Collectieve oplossing
Volgens de betrokken organisaties is dat geen gevecht dat individuele makers kunnen winnen. De bedrijven achter generatieve AI beschikken immers over enorme hoeveelheden data en geld. Daarom wordt gewerkt aan een collectieve oplossing via Lira. Als collectieve beheersorganisatie int Lira al vergoedingen voor grootschalig gebruik van auteursrechtelijk beschermd werk en verdeelt die onder makers. Het doel is dan ook helder: toewerken naar een collectieve vergoeding voor freelance makers voor AI-gebruik via Lira.
Dat gebeurt niet morgen
Tegelijkertijd werd tijdens de bijeenkomst duidelijk dat dit geen kwestie van een paar maanden is. Om namens makers te kunnen onderhandelen zijn mandaten nodig. Ook zal het aansluitingscontract van Lira op termijn moeten worden aangepast, zodat Lira makers expliciet kan vertegenwoordigen bij afspraken over het gebruik van hun werk voor AI. Dat vraagt tijd en een breed draagvlak onder makers.
De strategie bestaat uit drie sporen:
- Juridisch: zoals de sommatie aan Meta en het creëren van ruimte voor gesprekken en afspraken.
- Lobby: nationaal en Europees werken aan regels en erkenning van collectieve oplossingen.
- Communicatie: aandacht voor onze boodschap vragen en zorgen dat zichtbaar wordt dat makers dit belangrijk vinden en bereid zijn zich daarachter te scharen.
Wat je nu al kunt doen:
- Let goed op AI-clausules in nieuwe contracten die je met uitgevers afsluit en vraag bij twijfel advies aan onze juristen via jurist@auteursbond.nl.
- Denk mee over de vraag hoe ons werk beschermd en eerlijk beloond kan blijven worden. De Auteursbond, nVJ en Lira organiseren periodiek kennissessies hierover.
- Spreek steun uit voor collectieve actie wanneer daarom wordt gevraagd.
De komende maanden informeren we je over nieuwe ontwikkelingen, juridische stappen en vervolgstappen richting een collectieve regeling. Als makers straks een sterke positie willen hebben tegenover Big Tech, dan begint dat nu met betrokkenheid en steun vanuit de sector.
Met dank aan Michelle Mastenbroek van Lira voor het uitwerken van de kennissessie en de NVJ.