10 onderhandelingstips voor scenarioschrijvers

Laat je niet onder druk zetten om iets te tekenen wat je niet begrijpt. Een contract en het bijbehorende financiële voorstel zijn een aanbod. Je wederpartij moet kunnen uitleggen wat dat aanbod inhoudt, en over een aanbod kun je nadenken en onderhandelen. Laat je contract bij voorkeur nalezen door iemand die er verstand van heeft, zoals een jurist (van de Auteursbond) of een agent, of door het Contractenbureau.

• Welke rechten draag je over?
• Voor hoe lang?
• Waar ter wereld?
• Tegen welke vergoeding?
• Gaat het om een project waarbij het idee van jou afkomstig is? Dan is het redelijk om te verwachten dat je meer rechten behoudt.
• Maak goede afspraken over naamsvermelding en onder welke voorwaarden er wijzigingen mogen worden aangebracht in je script.
• Spreek af dat als je wordt vervangen, je in ieder geval betaald wordt voor het werk dat je tot op dat moment hebt gedaan en geleverd.

Maak afspraken over de vier potentiële vergoedingen voor scenarioschrijvers:

• Vergoeding voor het schrijven (de werkprestatie).
• Vergoeding voor het overdragen van bepaalde rechten (licentie/auteursrechten).
• Vergoeding berekend over een percentage van het productiebudget en de netto-/bruto-inkomsten van het werk (exploitatie).
• Vergoeding die bestaat uit collectieve rechten (Lira). Zie punt 10.

Over al deze zaken moet je afspraken maken die in verhouding en marktconform zijn.

• Zorg ervoor dat je niet oeverloos herschrijft zonder aanspraak te kunnen maken op de afgesproken vergoeding. Beperk het aantal versies dat je schrijft (zoals één eerste versie, twee rewrites en een polish) en spreek af dat je voor elke versie een deel van je vergoeding voor het schrijven ontvangt. Zo kun je makkelijker vaststellen op welk deel van je vergoeding je nog aanspraak maakt, mocht de samenwerking om wat voor reden dan ook stuklopen.
• Spreek af dat je je deelvergoeding krijgt voor de oplevering van een versie en niet voor de goedkeuring daarvan, zodat je ook je vergoeding ontvangt als de producent nog niet helemaal tevreden is.
• Spreek ook af dat je de volledige vergoeding ontvangt als de producent al met minder versies tevreden is.

Geef de producent niet zomaar toestemming om meer met jouw script te doen dan absoluut noodzakelijk is. Draag dus niet (zomaar) je auteursrecht over. Verleen in plaats daarvan een licentie waarin je duidelijk afbakent dat de producent je script alleen (eenmalig) mag verfilmen, en wat die met die film mag doen.

Spreek ook een termijn af waarin of waarna de rechten die jij verleent weer terugvloeien naar jou. Dit doe je voor het geval dat de producent niet binnen een bepaalde termijn aan de verfilming van je script toekomt (dat is ook gangbaar).

Maak bij samenwerkingen goede afspraken met je co-auteurs over vergoedingen en rechtenverdeling. Praten over geld is moeilijk, maar transparant zijn heeft alleen maar voordelen voor de positie van scenarioschrijvers.

Maak ook goede afspraken over de verdeling van werk. Schrijven aan een synopsis, treatment of dialoogversie verschilt. Ook Lira-vergoedingen verschillen per onderdeel.

Begin bij voorkeur pas met werken als je contract rond is. Dat is lastig, want werken zonder contract is een ingesleten gewoonte. Leg het niettemin in een vroeg stadium op tafel en ga niet zomaar aan de slag.

Waak ervoor dat je je rechten niet zomaar en voor niks overdraagt. Bij dit soort trajecten is er vaak weinig onderhandelruimte, maar je kunt natuurlijk altijd besluiten om niet mee te doen – zeker als het een droomproject is waar je later misschien zelf nog iets mee wil doen.

Een los idee is niet auteursrechtelijk beschermd, een uitgewerkt idee wel. Schrijf je ideeën dus altijd op; stuur na een mondelinge pitch bijvoorbeeld jouw gepitchte verhaal in een e-mail na, zodat je later kunt aantonen wat je toen hebt gezegd.

• Het Netwerk Scenarioschrijvers zet zich in voor de belangen van scenarioschrijvers, geeft scenaristen juridische steun en organiseert relevante evenementen. Word lid, deel kennis en ontmoet je collega-scenaristen. Lid worden van het Netwerk Scenarioschrijvers kan ook als aspirant-lid, of als student. Klik hier voor meer informatie over lid worden.
• Lira beheert collectieve rechtenvergoedingen voor scenarioschrijvers. Aansluiten bij Lira is gratis, en elke keer als je werk vertoond wordt op een zender, hoor je daarvoor een vergoeding te ontvangen. Lira zorgt voor het innen van dit geld en de verdeling ervan. Kijk op lira.nl voor mee informatie.