Bloemlezingsregeling

Regeling voor het overnemen van gedeelten van literaire werken in publicaties die zijn gemaakt om te worden gebruikt als toelichting bij het onderwijs, vastgesteld door de Besturen van MEVW en GAU en van de Auteursbond.

Modelcontract oorspronkelijk Nederlands literair werk

Weinig zaken zijn voor schrijvers zo belangrijk als het contract met de uitgever. Een contract voor de uitgave van een literair werk legt de royalty’s, het voorschot en de elektronische rechten vast. Schrijver en uitgever kunnen elkaar houden aan die vastgelegde afspraken.

Het is dan ook goed om vooraf te bedenken wat er precies in het contract moet komen te staan, en wat niet.

Duidelijkheid voor iedereen

Niet iedereen heeft het overzicht of het zakelijk inzicht om zelf een goede overeenkomst op te stellen. Voor hen is er het modelcontract van de Auteursbond, opgesteld in nauw overleg met de Literaire Uitgevers Groep (LUG) van de Groep Algemene Uitgevers (GAU). Een modelcontract schept voor alle partijen duidelijkheid. Voor literaire auteurs is het bovendien een voorwaarde voor het verkrijgen van subsidie bij het Nederlands Letterenfonds.

Vrijheid van onderhandelen

Het modelcontract verzekert schrijvers en vertalers van een minimum aantal voorwaarden en rechten. Hoe belangrijk ook, het staat iedere schrijver of vertaler vrij om met de andere partij te onderhandelen en betere voorwaarden uit het vuur te slepen. Het is een modelcontract, geen harnas.

Nevenrechten

Nevenrechten

Primaire exploitatierechten
Als auteur heb jij als enige de bevoegdheid om jouw werk te (laten) publiceren en te verspreiden. Wanneer je met een uitgever daartoe een (licentie)overeenkomst afsluit, blijkt uit de overeenkomst wat de primaire exploitatierechten zijn die de uitgever van jou ontvangt. Vaak zal dat het uitgeven van jouw werk in boek- en e-boekvorm zijn, en tegenwoordig ook steeds vaker in audiovorm.  

Nevenrechten
Daarnaast worden (in licentieovereenkomsten) vaak afspraken gemaakt over de zogenaamde nevenrechten. Het gaat dan om (andere vormen van) exploitatie die worden uitgeoefend door een derde partij, en dus niet dezelfde uitgever. Een voorbeeld daarvan is het uitbrengen van het boek in audiovorm. Voorheen werd dit eigenlijk alleen door derde partijen gedaan. Zij sloten een contract af met de uitgever en produceerden het audioboek. Tegenwoordig geven steeds meer uitgever het audioboek zelf uit waardoor de primaire exploitatie wordt opgerekt. Er is dan geen sprake meer van een nevenrecht.

Modelcontracten
Ook in de modelcontracten staan afspraken over nevenrechten. De huidige modelcontracten gaan uit van een primaire exploitatie van het werk in boek- en e-boekvorm (artikel 1 lid 1, of, voor het vertalerscontract, artikel 2 lid 1). De nevenrechten staan genoemd in artikel 1 lid 5 en 6 (of, voor het vertalerscontract, in artikel 2 lid 5).  

Modelcontract voor de uitgave van oorspronkelijk Nederlandstalig werk

Modelcontract voor de uitgave van een oorspronkelijk Nederlandstalig kinderboek

Modelcontract voor de uitgave van de vertaling van een literair werk

Richtlijnen billijke vertaalcontracten

De onderstaande richtlijnen, die voortbouwen op de ‘Hexaloog’ die de CEATL in 2011 heeft aangenomen, zijn bedoeld als hulpmiddel om te komen tot een gedragscode in de sector literair vertalen. Dit zal iedereen in de uitgeversbranche (vertalers, uitgevers, auteurs van de oorspronkelijke werken) ten goede komen, want het draagt bij aan de kwaliteit van literaire vertalingen. Daartoe zijn billijke voorwaarden, een evenwichtige relatie tussen contractpartijen en goede materiële en morele arbeidsomstandigheden voor vertalers essentieel.

N.B.: Er moet een contract worden gesloten tussen de vertaler en de uitgever vóórdat de vertaler begint te vertalen. Een dergelijk contract moet aan de volgende voorwaarden voldoen:

  1. het moet schriftelijk zijn;
  2. het moet zijn gebaseerd op het contractenrecht, en/of op modelcontracten die zijn onderhandeld tussen verenigingen van vertalers enerzijds en verenigingen van uitgevers anderzijds, aangezien de regels die aan deze contracten ten grondslag liggen de rechten van beide partijen waarborgen en de effecten van een ongelijke contractuele machtsverhouding tussen hen beperken;
  3. het moet tot stand zijn gekomen na in goed vertrouwen gevoerde onderhandelingen, om van geval tot geval in de specifieke behoeften van de partijen te voorzien.

Hoe regel ik de exploitatie van mijn werk?

Voor het publiceren, verfilmen of uitvoeren van je boek, scenario of toneelstuk maak je in de regel afspraken met een uitgever, producent, theatergroep of andere partij.

Als auteur kun je jouw auteursrechten in licentie geven. Dat wil zeggen dat jij toestemming geeft om het werk op een bepaalde manier openbaar te maken en/of te verveelvoudigen, meestal voor een bepaalde tijd, voor een bepaald gebruik en binnen een bepaald gebied. Je behoudt dan zelf je auteursrechten.

Het auteursrecht kan ook worden overgedragen. De Auteursbond raadt echter aan om je auteursrechten niet over te dragen, maar een licentie af te sluiten, zodat je betrokken dient te worden zodra er met je werk iets nieuws gebeurt waarover je nog geen afspraken had met de uitgeverij of producent. In de modelcontracten van de Auteursbond wordt uitgegaan van een licentieverlening.

Een exclusieve licentie (of een overdracht) kan alleen schriftelijk tot stand komen.

In sommige gevallen kun je er ook voor kiezen om je werk zelf uit te geven. Je exploiteert dan je eigen auteursrechten, en hoeft geen contract met bijvoorbeeld een uitgever af te sluiten. Wel maak je waarschijnlijk afspraken met een drukker of online platform wat faciliteert in het zelf uitgeven, maar daarvoor hoef je geen auteursrechten te licentiëren of over te dragen. Lees hier alles over zelf uitgeven.